بندر اَنزَلی یکی از شهرهای ساحلی دریای خزر و واقع در استان گیلان ایران است. بندرانزلی بزرگترین و اولین بندرشمالی ایران ، درحاشیه دریای خزر قرارداشته و از این بندر با نام انزلی بارها درتاریخ یادشده و قرون متمادی راه مهم ارتباط اقتصادی با تمدن مشرق و مغرب زمین محسوب می‌شد.
درباره نام بندر انزلی:
در دوران سلطنت خاندان پهلوی اسم آن به «بندر پهلوی» تغییر داده شده بود ولی پس از انقلاب ۵۷ اسم دیرین خود «انزلی» را بازیافت. از میان تعریف‌های مختلف که در باره‌ی واژه انزلی شده پذیرفتنی‌ترین معنی ( انزل به معنی لنگر)یا لنگرگاه یا انزل است که کلمه انزلی تحریف شده ،به معنی گذرگاه و دروازه‌است که می‌بینیم در بسیاری از نوشته‌ها هم آمده است.

بندر انزلی شهر نخستین‌ها:
اداره گمرک باپیشینه‌ای بیش از ۳۰۰ سال.
اداره بندرباپیشینه‌ای بیش از ۲۰۰ سال.
ایجاد انجمن‌های محلی وبلدیه پیش از تأسیس بلدیه.
نخستین بلدیه درایران که اکنون به نام شهرداری معروف است دراین شهر تاسیس شد.
آموزش وپرورش پیش از سال ۱۲۷۱ خورشیدی.
اکابر شبانه آن هم دروس دبیرستانی پیش از سال ۱۲۹۰ خورشیدی.
چاپخانه پیش از سال ۱۲۸۶ خورشیدی.
بهداری پیش از سال ۱۲۷۶ خورشیدی که به وسیله بلدیه اداره می‌شد.
شیروخورشیدی سرخ ۱۳۰۴ خورشیدی.
روشنائی برق پیش از سال۱۲۷۹ خورشیدی به عنوان نخستین شهردرایران که دارای روشنائی شد.
تلفن پیش از سال ۱۲۷۷ شمسی وپست وتلگراف نیز جلوتر ازبسیاری شهرهای ایران.
نظمیه ( شهربانی ) پیش از سال ۱۲۸۶ خورشیدی.
راه آهن حدود سال ۱۲۶۹ خورشیدی دریکی از روستاهای انزلی.
هواشناسی پیش از سال ۱۲۸۰ خورشیدی.
اداره شیلات بابیش از ۱۵۰ سال پیشینه وسردخانه نخستین باردرانزلی.
هواپیما؛نخستین خطوط هوایی در بندر انزلی به وجود آمد در زمین معروف به زمین طیاره.نخستین پرواز در ایران از بندر انزلی به تهران و سپس به اصفهان صورت گرفت.
خودرو برای اولین باردرانزلی مشاهده شده‌است.
سالن سینما بندرانزلی از نظر نمایش فیلم سینمائی وداشتن سالن سینما ، تئاتر وورزش‌های مختلف پیش‌گام بوده‌است .
انزلی شناسی:
بندرانزلی اززیباترین شهرهای ایران است که در آن مرداب ، دریا ، ساحل و چمن‌زار بایکدیگر تلاقی می‌کنند وچشم اندازی بدیع وخیال انگیز می‌آفریند. بندر انزلی باداشتن جاذبه‌های دل انگیز وطبیعی سالانه پذیرای میلیون‌ها گردشگر از اقصی نقاط کشور وجهانگردان خارجی است. بندرانزلی به علت دارابودن شرایط اقلیمی خاص وداشتن وجه تشابه بازیباترین شهرهای جهان توانسته تاکنون با شماری ازاین شهرها از کشورهای فرانسه ، ایتالیا ، لهستان و … توافق نامه خواهرخواندگی امضاء کند.
یکی دیگرازویژگی‌های منحصر به فرد این بندر داشتن قابلیت‌های بالقوه درزمینه‌های علمی ، هنری و ورزشی است که درکسب افتخارات داخلی وبین اللملی سهم به سزائی داشته . داشتن نرخ بالای تحصیلات وارتباط وتعامل بسیار با گردشگران داخلی وخارجی باعث رشد فرهنگی شهروندان شده‌است.
ساختمان‌های قدیمی بندر انزلی:
بندر انزلی ساختمان‌های قدیمی ۲۰۰ تا ۲۵۰ ساله وجودداشته که دراثر حوادث طبیعی ویران شده واثری از آن‌ها نمانده‌است اما ساختمان‌های جدیدی که ازسال ۱۳۰۴ شمسی دربندرانزلی بناشده که باتوجه به زیبائی وقدمت آنها می‌توان یادکرد:
ساختمان چهارطبقه معروف به ساختمان حاجی علی عباس رمضانی درجنب میدان امام خمینی (ره ) که درسال ۱۳۱۹ شمسی به مبلغ ۴۰۰۰۰ تومان ازطرف دولت خریداری ومحل استقراردادگستری وثبت واسناد انزلی شد واکنون جزء آثار حفاظت شده ودرفهرست آثارمیراث فرهنگی ثبت شده‌است.
ساختمان داوود زاده با پنج طبقه وبانمای آجر که امروزه به عنوان مهمان‌پذیر ودرمیدان امام خمینی ( ره ) به نام هتل گلسنگ معروف است. سه ساختمان دوطبقه‌ای که درجنب شیلات انزلی قرارگرفته ودارای کنده کاری سیمان است وهمچنین درست روبروی همین ساختمان بنای دوطبقه‌ای بانمای زیبا وجود دارد که به گراند هتل معروف است.

اماکن دیدنی و تاریخی بندر انزلی:

1. مرداب انزلی
2. ساحل انزلی
3. مناره انزلی
4. موج شکن انزلی
5. موج شکن غازیان
6. پل انزلی
7. پل غازیان
8. کاخ میان پشته
9. بلوار بندر انزلی
10. تالاب انزلی
11. آرامگاه بی‌بی حوریه
12. و…

باشگاههای ورزشی:

1. ملوان بندر انزلی
2. استقلال شهرداری بندر انزلی
3. گیو بندر انزلی
4. کلنی بندر انزلی
5. ملوان سپید بندر انزلی

بندر انزلیِ من:

کیلومتر ها دور تر از پایتخت شهریست که خانه هایش بیشتر از هر جای دیگر در ایران خیس می شود. روز های بسیاری از سال زیر باران است و صبح های زیادی در مه فرو می رود.مردم شهر مدام به سقف خانه هایشان رنگ های شاد میزنند. اما دوباره فلز ها زنگ می زنند و باران سطح دیوار ها را می شورد و می برد.
نیاکان مردم شهر ، بیشتر به صید ماکیان می پرداختند و با آدمهای آن سوی دریا مراوده می کردند. از نخستین سالها، سینما و جریده و تلگرام داشتند. اولین تشکیلات شهرداری، اولین دبیرستان دخترانه و… جزو افتخاراتی است که مورخین به احتمال یا اطمینان نوشته اند. آنها هتل های زیبا و ساختمان های شکیل و پل های بزرگ ساخته بودند . در فضای باز بلوار، ارکستر می نواخت و در سینما تاتر شهرداری پیوسته نمایش به روی صحنه میرفت.
روسها، ارامنه و بازماندگان مهاجرین لهستانی در کنار انزلیچی های مسلمان ، به خوشی یا به سختی روزگار می گذراندند. خرده فرهنگ ها در هم ادغام می شدند و فرهنگ شهر را شکل می دادند. انزلی شبه جزیره ای است با تمام خصوصیاتی که جزیره ها دارند . از یک سو در آغوش بزرگترین دریاچه جهان و از سوی دیگر در کنار بزرگترین تالاب ها آرمیده است.
مردمش رفتار به خصوص و آرزو های بزرگ دارند.کافه های فراوان و قایق های رنگارنگ دارند. به علم اهمیت می دهند و به سیاست کم توجهند.عاشق ورزشند و متعصبانه پای تیمهایشان می جنگند.
دریا همانقدر که وسیع و دوست داشتنی است،مهیب و بیرحم و پر تلاطم نیز هست. عصاره رویارویی صیاد و دریا هنوز در خلق و خوی انزلیچی ها موج می زند . انزلیچی ها کمتر از گیلانی های دیگر میخندند . سخت دل می دهند و سختتر دل می کنند.

انزلی شهر من است و عاشقانه دوستش دارم.قدم به قدم این شهر زیبا یادآور خاطرات کودکی ام است.